• “Merkez Efendi’yi Yazmanın Sevincini Yaşıyorum”
    “Merkez Efendi’yi Yazmanın Sevincini Yaşıyorum”
  • Yusuf Ömürlü ile Mülâkat
    Yusuf Ömürlü ile Mülâkat
  • Dr. Cahit Öney ile Mülakat
    Dr. Cahit Öney ile Mülakat
  • Suad Alkan ile Sanat Merkezli Bir Konuşma
    Suad Alkan ile Sanat Merkezli Bir Konuşma
  • Mehmet Halistin Kukul İle Mülakat
    Mehmet Halistin Kukul İle Mülakat
  • Yardım: “Kedili Hayat, Çok Daha Anlamlı”
    Yardım: “Kedili Hayat, Çok Daha Anlamlı”
  • Yardım: “Kedili hayat, çok daha anlamlı”
    Yardım: “Kedili hayat, çok daha anlamlı”
  • Turgut Güler ile Mülakat
    Turgut Güler ile Mülakat
  • Yücel Çakmaklı ile Yapılmış Eski Bir Mülâkat
    Yücel Çakmaklı ile Yapılmış Eski Bir Mülâkat
  • Münevver Meriç: “Cem Sultan’ı iyi tanımalıyız”
    Münevver Meriç: “Cem Sultan’ı iyi tanımalıyız”

YAZARLARIMIZ

Büşra Cansız
Büşra Cansız
Eklenme Tarihi: 18 Eylül 2020, Cuma 12:43 - Son Güncelleme: 18 Eylül 2020 Cuma, 12:43
Font1 Font2 Font3 Font4
Sevdalinkalar

 

Balkan müziklerini çok severiz öyle değil mi? O kulağımıza oldukça bizden gelen melodileri duymaya başladığımızda içimizi bir neşe kaplar, kıpır kıpır oluruz. Her zaman neşe vermez ama bazen de hüzünlendirir. Özellikle sevdalinkalar…

 

Boşnakların halk müziği olan “Sevdalinka” sevda türküsü anlamına gelmektedir. Çoğunlukla anonim olan bu türküler derin aşk duygularını anlatır. Ancak bu aşk şarkıları sadece sevgiliye yazılmamıştır bir şehre, yöreye, mekâna da aynı samimi duygular ile bakmışlardır. Bu şarkılar acı barındırır, hüzün ve özlem taşır bazen de umut…

 

Yerel enstrümanlar ile icra edilen sevdalinkalarda en çok dikkatimizi akordeon çeker. Safet Isovic’in şarkılarının başında duyduğumuz o melankolik akordeon sesi ile duygunun içine gireriz hemen. Aşkı, özlemi hissetmeye başlarız. Sevdalinka deyince aklıma ilk gelen isim olan Safet Isovic ülkesinin mücadelesini, aşklarını, acılarını, hasretlerini o kısacık şarkılarına sığdırmıştır. Bosna Moja, Moj Dilbere, Kisa Bi Pala… Oldukça güçlü bir sese sahip olan sanatçının en çok Bosna’sı için söylediği ”Sehidski Rastanak- Şehidin Vedası” şarkısı etkiler beni. Her dinlediğimde tüylerimiz diken diken eder, hüzünlendirir.

 

Kışlar geçmiyor, sabah olmuyor

Gece boyunca sadece tekbir sesleri duyuluyor.

Kış geceleri uzun, mecburum anneciğim

Yardıma gitmeliyim, çağırıyor yurdum beni.

Eğer dönmezsem anne, beni boş yere bekleme

Gözyaşın sessiz aksın ve okuduğun Fatiha beni uğurlasın.

 

Sevdalinka dinlemek için Boşnakça bilmenize hiç de gerek yok. Melodisi zaten en başında sizi içine öyle bir çekiyor ki sözler başladığında şarkının ne anlatmak istediğini zaten anlıyorsunuz, kalbinizde hissediyorsunuz. Öylesine kendilerine has, otantik bir müzik anlayışıdır ki bu duyduğunuz an Bosna dersiniz, bu şarkılar Bosna’nın. Sevdalinka sizin için nedir sorusunu bir çocuğun verdiği cevap belki de anlatır duygusunu bize; “sevdah, babamın şarkı söylerken ağladığı andır.”

 

Boşnakların İslamiyet’i kabul etmesiyle değişen kültürel yapının sonucunda ortaya çıkan Sevdalinkalar Sırp ve Hırvatların halk kültüründe görülmemektedir. Böylesine iç içe geçmiş bir kültürde, türün Boşnaklara has kalışı, özgünlüğünü korumasında da etkili olmuştur. Boşnak milli kültürünün en temel öğelerindendir bu özelliğiyle. Sözlerinin hece ölçüsüyle yazılması ise Türk Halk Edebiyatı ile olan etkileşimini de ortaya koymaktadır.

 

Sevdalinka ile bizim türkülerimiz arasındaki ortak nokta saz olsa da ülkemizde çok sevilmesinin nedeni İstanbul’dur. Evet yanlış yazmadım İstanbul. Boşnaklar İstanbul’u büyülü, aşk dolu bir şehir olarak gördüklerinden, sevdalinkalarında İstanbul’dan çokça bahsederler. İstanbul için yazılmış birçok sevdalinka bulunur. Bunlardan en meşhuru hemen hemen her sevdalinka sanatçısının seslendirdiği “U Stambolu na Bosforu”dur. Dinlerken kendinizi büyülü bir İstanbul şehrini geziyor gibi hissedersiniz. Biraz da doğunun o mistik havası vardır başlangıcında. Sözlerinde ise bir Osmanlı paşasının ölümünü ve ardından zevcesinin bu haber üzerine yaşadığı duyguları anlatır.

 

U Stambolu na Bosforu bolan paša lezi, (İstanbul Boğazı’nda hastalanmış paşa yatıyor)

Duša mu je na izmaku, crnoj zemlji tezi. (Elem içerisindeki ruhu ölümü özlüyor)

Molitva je njemu sveta, (Dua kutsaldır onun için)

Dok mujezin s minareta (Tüm sesini salıyor)

Uci glasom svim: (müezzin minareden)

"Allah illallah, selam alejkjum"

 

Safet Isovic dışında Zaim İmamovic, Himzo Polovina, Necad Salkovic, Halid Beslic, Zehra Deovic gibi Sevdalinkaya gönül vermiş isimler bulunur. Unutulmaya yüz tutmuş sevdalinkaları bulup gün yüzüne çıkartan bu sanatçılar, tarihi miraslarına en güzel şekilde sahip çıkmışlardır.

 

Sevdalinkaların bu kadar etkili olmasında duyguların gerçekliği yatar bence. Yaşadıkları acılara, hasretlere, ayrılıklara sevdalinkalar ile karşılık veren Boşnaklar, en içten duygularını anlatır bizlere. İnsanın ruhuna dokunur, kanatır adeta. Kendilerini daha iyi hissetmek için saz çalıp, sevdalinka söyleyen Boşnaklar bu şekilde nefes aldıklarını söylerler. Eee hüznün de ruha iyi gelen bir yanı vardır en nihayetinde. Onca acıya başka nasıl dayanır ki insan!

 

Güzel bir sevdalinka şarkısını dinlerken yazımın son cümlelerini okuyun derim. “Cudna Jada od Mostara Grada- Himzo Polovina” Mostar şehrine doğru gidelim, bir tuhaf üzüntü ile…


» YAZARIN DİĞER YAZILARI


BU YAZIYLA İLGİLİ YORUM YAZIN