• Sevda Dursun: Camiamızın erkeklerine kırgınım
    Sevda Dursun: Camiamızın erkeklerine kırgınım
  • Üstün İnanç: “Yakın geçmişimizde yaşanan bir dram beni romancı yaptı”
    Üstün İnanç: “Yakın geçmişimizde yaşanan bir dram beni romancı yaptı”
  • Yaşar Karayel: “Vakıflar bizim yitik malımız, yitiğimize sahip çıkmalıyız”
    Yaşar Karayel: “Vakıflar bizim yitik malımız, yitiğimize sahip çıkmalıyız”
  • Mert Hakan: “Radyo iyi bir arkadaş, ondan vazgeçmeyin”
    Mert Hakan: “Radyo iyi bir arkadaş, ondan vazgeçmeyin”
  • Mehmet Nuri Yardım: “Yazmak bir bakıma Kızıl Elma’ya doğru yürümektir”
    Mehmet Nuri Yardım: “Yazmak bir bakıma Kızıl Elma’ya doğru yürümektir”
  • Fatih Kılıçarslan: “Madde bağımlılığının bir arka planı var”
    Fatih Kılıçarslan: “Madde bağımlılığının bir arka planı var”
  • Hasan Basri Bilgin: “Abdülhamid Han büyük bir devrimcidir”
    Hasan Basri Bilgin: “Abdülhamid Han büyük bir devrimcidir”
  • “Yazmak aşk işidir, muhabbeti az olana ağır gelir.”
    “Yazmak aşk işidir, muhabbeti az olana ağır gelir.”
  • Mehmet Nuri Yardım ile Röportaj
    Mehmet Nuri Yardım ile Röportaj
  • METİN ÖNAL MENGÜŞOĞLU İLE SÖYLEŞİ
    METİN ÖNAL MENGÜŞOĞLU İLE SÖYLEŞİ

YAZARLARIMIZ

Necati Kağan Çetin
Necati Kağan Çetin
Eklenme Tarihi: 26 Ağustos 2018, Pazar 16:25 - Son Güncelleme: 26 Ağustos 2018 Pazar, 16:28
Font1 Font2 Font3 Font4
Polifonik Müziğin Yorumu

“Her insan, kendi oluşturduğu senfoni orkestrasının hem bestecisi, hem virtüözü, hem de şefidir. Yorumlanan yapıt ise kendi yaşamıdır.”
Hasan Hüseyin Yılmaz

Çoksesli müzik nedir? Diğer müziklerden farkı nedir?
Müzik, anlam dünyamıza getirdiği zenginlik açısından son derece önemli bir alan, bir disiplin. Bu disiplinin kendine özel kuralları, ilkeleri var. Duyduğumuz her ses, müzik değil. Müzik bambaşka bir zenginlik.
Müzik, teksesli müzik, çoksesli müzik… Senfonik müzik…
Ritim, melodi, armoni…
Arpej, akor…
Telli, vurmalı, üflemeli çalgılar…
Evet, büyük bir okyanusun kıyısında geziyoruz.
Bu müziğin asıl farkı, birden fazla melodiyi aynı anda duymakta, armonilerde, akorlarda, arpejlerde, çok seslilikte gizli.
Birden fazla melodiyi, belli bir ahenk içinde, müzik disiplininin kurallarına uygun olarak, aynı anda duymaya başladığımızda, karşımıza polifonik müzik çıkıyor.
Çoksesli müzik, Batı Uygarlığı’nın, evrensel kültüre bir hediyesi. Tıpkı sinema sanatı gibi. Kuralları var. İçinde matematik ve müzik aynı anda mevcut. O halde bu müziği tanımak, anlamak, anlamaya çalışmak gerekir.

Denizli Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları tarafından geçtiğimiz Ocak ayında güzel bir kitap yayınlandı: Polifonik Müziğin Yorumu. Kitabın yazarı Hasan Hüseyin Yılmaz. Kitap toplam 107 sayfa. Okuyucular bu kitapta Batı müziğinin, çoksesli müziğin, polifonik müziğin genel anlamda çizilmiş güzel bir tablosunu, bir yorumunu bulacaklar: Melodi, armoni, ritim, ölçü… Beste, orkestra… Mozart, Beethoven, Chopin…
Kitapta sadece müzik yok. Müzik felsefesi ve müzik sosyolojisi de ana hatlarıyla kitapta yer alıyor. Batı Müziği için “evrensel müzik” kavramı kullanılıyor. Batı Müziği için neden “evrensel müzik” deniyor? Kitapta bu sorunun cevabı da dikkatli bir okumayla bulunabilir.
Kitaptan alıntılar yapalım:
“Evrende her şey mükemmel bir düzen içinde, birbirleriyle bağlantılı ve uyumlu olarak hareket eder.”
Bu mükemmel düzeni atomlarda, atom altı parçacıklarda, moleküllerde, hücrelerde, genetik yapılarda, anatomide, fizyolojide, atmosferde, jeolojik katmanlarda, yıldızlarda, gezegenlerde, galaksilerde çok açık ve net olarak görebiliyoruz.
Ortada mükemmel bir düzen varsa, bir uyum ve ahenk varsa, bu düzeni ve ahengi kuran da olmalı.

“Evren, belli bir ritmik devinim ile hareket eder.”
Bu satırlardan yazarın müzikle dolu iç dünyasından, dünyanın ve kâinatın nasıl bir ahenkle, bir ritimle yaşamaya devam ettiğini görebiliyoruz. Kâinat, kaosla değil, belli bir düzen ve ritim ile hareket ediyor. Gezegenler, yıldızlar, galaksiler, belli hızlarla, belli yörüngeler üzerinde, ritmik bir ahenk içinde yüzüyorlar.
Madem ki kâinatta ritmik bir devinim var… O halde bu ritmi koyan büyük bir irade ve kudret var.
Sesler evrenini yoktan yaratan, sesler evrenine belli kurallar koyan ve sesler evrenini insana tanıtan kim? Bu güzelliği duyuran kim?

“Dünya, bir sanatçı olarak bestecinin imgesinde, normal bir insana göre daha ayrıntılı ve belirgindir. Onlar, sesler dünyasındaki her titreşimi farklı algılar, yorumlar ve yeniden düzenlerler.”
Bestecinin gözünde dünya, insan, hayat, kâinat, sevgi, merhamet, gayret… Çok daha ayrıntılı, çok daha belirgin ve nettir elbette… Besteciler, sesler dünyasındaki her titreşimi farklı algılayıp yorumladığı kadar, görüntülerin dünyasını da seslerin dünyasına aktarmakta o kadar ustadırlar.
Besteci, seslerle, notalarla, ritimlerle mevsimleri, gün batımını, yağmuru, rüzgârı… Bir medeniyeti, büyük bir hikâyeyi anlatabilir. Zaten besteci biraz da bunun için vardır.
Sinema alanındaki bir başyapıtı, o filmin müziği eşliğinde izlemekle, müziksiz izlemek çok farklıdır. Müziğin ve bestecinin anlam ve önemini anlamak için sadece bu örnek dahi yeterlidir.

“Evreni anlamanın ya da anlamlı kılmanın yolu, duyumlanan müziğe anlam yükleyebilmekten geçer. Çünkü evrenin işleyişinin yansıması müzikle olur.”
Çağımızın temel meselesi de bu değil mi zaten? Anlamak, anlam peşinde koşmak, anlam yükleyebilmek. Yazarımız da işte bu kaygının peşine düşmüş. Evreni anlamak, anlamlı kılmak, müziğe anlam yükleyebilmek.
Acaba kâinat bize ne anlatıyor? Bütün bu varlıklar ne anlama geliyor? İşte bu soruların cevabı müzikte var. Müzikte, yani ahenkli seslerde, ritimlerde, notalarda, melodilerde ve armonilerde… Vivaldi, mevsimlerdeki ahengi, ritmi ve müziği duyarak “Dört Mevsim”i bestelemiş.
Evet, duyabilen için insan, kâinat ve hayat tamamen müzikten ibaret… İnsan, kâinat senfonisinin en güzel, en anlamlı, en önemli bölümü. Bu enfes senfoninin, bestenin bestekârı kim?
Sayfalar ilerledikçe, insan ister istemez sorular sorup, cevaplar aramaya başlıyor. Kitap, işte bunu başarabilmesi yönüyle son derece güzel.

“Bu kitabı yazma amacım, çok sesli çalgısal müzik anlaşılır mı, sorusuna yanıt aramaktır. Şu tür cümlelerle çok sık karşılaşırız: Ben bu tür müzikten hiçbir şey anlamıyorum. Ya da sen bu müzikten ne anlıyorsun?
Evet temel amacım, tümüyle çoksesli çalgı müziği anlaşılır mı, sorusunun yanıtı ile ilgili düşünsel çözüm arayışı ya da yorumudur.”
Kitabı okuyacaklara bir tavsiyede bulunalım: Kitabı önce bilmediklerinizi öğrenmek amacıyla okuyun. Daha sonra da eleştirel akılla, analitik düşünceyle okuyun. Sorular sorun, cevaplar arayın. Yazarın bakış açısı bizim için elbette çok önemli. Ama yazar, bu alanda yazılmış başka kitaplara kıyasla nasıl bir fark ortaya koyabilmiş? Bize hangi ufukları açabilmiş? Yazarımızın bu kitapla yaptığı yorum, kendi alanında nerede duruyor?

“Müzik, hayal dünyasının enerjisi ve itici gücüdür.”
İşte bu cümle aslında günümüzde etkileyici sanat eserlerinin neden azaldığını da açıklıyor sanki: İçlerinde bir müzik taşımamak, bir müzikten etkilenmemiş olmak, anlam ve amaçtan yoksun olmak. Bir hikâyesi olmamak, bir idealden mahrum olmak…
Kitabı okuduktan sonra muhakkak Batı Müziğinin zirve bestecilerinin en bilinen eserlerini bir kere dahi olsa dinlemek gerekir: Vivaldi’nin Dört Mevsiminin İlkbahar bölümünü, Mozart’ın Kırkıncı Senfonisinin Birinci Kısmını veya Albinoni’nin Adagio’sunu.
Kitabı okuduktan sonra Türk Sanat Müziğinin ve Türk Halk Müziğinin en bilinen eserlerinin çoksesli versiyonlarını da dinlemek gerekir.
İyi bir örnek olması yönüyle hemen belirtelim: İstiklal Marşımız, Batı formunda bestelenmiş son derece güzel bir örnektir.
“Polifonik Müziğin Yorumu” kitabını konunun meraklılarına ve müzik bölümü öğrencilerine tavsiye ediyorum.

Yazarın diğer eserlerine bakalım:
Ezgisel Bellek Geliştirme
Tartım Ezgi Yineleme ve Dikte Yazma Yöntemleri
Armoni Notları
Solfej I ve II
İki Sesli Solfej
Keman Eğitimi I ve II
Viyola Eğitimi I ve II
Solo Keman ve Orkestra için birer bölümlü altı yapıt
Üç tane yaylı çalgılar için Dört Bölümlü Kuartet
Flüt ve Orkestra için bir bölümlü yapıt
13 adet bir bölümlü kuartet
Çok Sesli Korolar İçin Uygulama Ezgileri
Çeşitli Yaylı Çalgılar için 30 Düet,
Çeşitli Yaylı Çalgılar için 20 Düet,
Çeşitli Yaylı Çalgılar için Yedi Büyük Düet,
Yaylı Çalgılar İçin Bir Bölümlü Yapıt
Çeşitli Yaylı Çalgılar İçin 50 Düet
Mazas’ın Üç Etüdünün Yaylı Çalgılar için Kuartet Düzenlemesi
Yazarın tüm yapıtlarına imslp.org adresinden ulaşılabilir.
Ülkemiz, Denizlimiz, böyle bir müzisyen için ne kadar iftihar etse yeridir. Uluslararası müzik literatürüne geçmiş güzel eserler veren, aynı zamanda benim de müzik öğretmenim olan Hasan Hüseyin Yılmaz’a yeni kitabı için teşekkür ediyorum.


» YAZARIN DİĞER YAZILARI


BU YAZIYLA İLGİLİ YORUM YAZIN